De - subjekt, dykk - objekt

I samband med FP-skriv-nynorsk-initiativet, har eg behov for å presentere ein kjepphest:

De (uttalt /de:/, ikkje /di:/ som på bokmål) er subjektsform. Dykk er objektsformen av de, og skal ikkje brukast som subjekt. (Bokmål de er dei på nynorsk).



Nå må de skjerpe dykk!

Dersom dette er vanskeleg, noko det er for mange, har det sidan 2012 vore tillate å skrive dokker, både i subjektsform og objektsform. Dermed kan dei av dykk som har ein enorm trang til å bruke dykk som subjekt, ta i bruk dokker og droppe heile de/dykk-problemstillinga. I så fall blir setninga over:

Nå må dokker skjerpe dokker!


Sånn. Takk for meg.

Hurra!

Helsing skapstril

Østerdalen: Nå lyt døkk skjerpe døkk, eller hedmarken: Nå lyt de (utt: di) skjerpe dekk.Men skjerpe ville ein neppe sagt, heller "Nå lyt døkk ta døkk sommen/i hop" eller "Nå lyt de ta dekk i hopes."

Det er ikke rart at det blir trøbbel av dette. Og dokker, da!

Bluen skrev:

Det er ikke rart at det blir trøbbel av dette. Og dokker, da!

Hvorfor er ikke det rart? Vi forventer jo at dem samme folka skal skjønne at dem ikke kan skrive subjektet i objektsform når dem skriver bokmål.

Mens eg helst vil skriva: no må de skjerpa dokke(r). Altså ein kombinasjon av dei to (som ikkje er lov). Eg elskar "de" og hatar "dykk". "Dykk" kling dårleg i dialekta mi, og eg har vondt for å bruka denne forma. Derfor blei eg så glad når "dokker" blei lov, sjølv om det betyr at eg må ta avskjed med "de".

nokon skrev:

Hvorfor er ikke det rart? Vi forventer jo at dem samme folka skal skjønne at dem ikke kan skrive subjektet i objektsform når dem skriver bokmål.

Ah - dem og dems, eit ekte bokmålsproblem. 😀

Darth skrev:

Mens eg helst vil skriva: no må de skjerpa dokke(r). Altså ein kombinasjon av dei to (som ikkje er lov). Eg elskar "de" og hatar "dykk". "Dykk" kling dårleg i dialekta mi, og eg har vondt for å bruka denne forma. Derfor blei eg så glad når "dokker" blei lov, sjølv om det betyr at eg må ta avskjed med "de".

Eg ville brukt dokk eller dokke i (den opprinnelege) dialekta mi. Så eg ville nok ikkje sakna de dersom eg skulle gått over til dokker. Men det er ikkje naturleg for meg å endre på akkurat det skriftleg.

Dersom eg hadde jobba som lærar nå, ville eg nok vurdert det av pedagogiske hensyn. Elevar med spansk og fransk som framandspråk har ikkje kontroll på subjekt/objekt. Dessverre.

Darth skrev:

Ah - dem og dems, eit ekte bokmålsproblem. 😀

Og henne. Og henner.

nokon skrev:

Hvorfor er ikke det rart? Vi forventer jo at dem samme folka skal skjønne at dem ikke kan skrive subjektet i objektsform når dem skriver bokmål.

Det er ikke annet å vente fordi "de" og "dykk" er former som er veldig avstikkende i mange norske dialekter.

nokon skrev:

Og henne. Og henner.

Og demses. Ikke glem demses!

Bluen skrev:

Det er ikke annet å vente fordi "de" og "dykk" er former som er veldig avstikkende i mange norske dialekter.

Det var vel også dette som var hovudgrunnen til endringa i 2012. "Dokker" dekkjer fleire dialektar enn "dykk". Eg snakka med ein av dei som var med på revisjonsarbeidet, og han ønskte seg dokker - dokker - dokkars (ev. dokkers) - men måtte gi seg på den siste s-en. Eg meinte dei skulle ha gått inn for "dokke", som hadde passa meg ganske greitt (sjølv om eg eigentleg mest seier deke), men han meinte at eg kunne uttala dokker med stum-r, og då fekk eg vera nøgd med det.

Mine elevar får ikkje skrive dokker, det vil si, eg vil ikkje at dei skal lære det. Så eg held det hemmeleg og håper dei klarer å få til de og dykk.

Det vart kanskje mindre feil om eg satt meg ned og lærte dei dokkar. Eg berre liker det ikkje.

Pamina skrev:

Mine elevar får ikkje skrive dokker, det vil si, eg vil ikkje at dei skal lære det. Så eg held det hemmeleg og håper dei klarer å få til de og dykk.

Det vart kanskje mindre feil om eg satt meg ned og lærte dei dokkar. Eg berre liker det ikkje.

Dokker. Ikkje dokkar.

Eg er prinsippielt litt ambivalent til om ein skal viske ut skiljet mellom subjekt og objekt fordi det er va-ha-hanskeleg eller ikkje. Men eg ville heilt klart introdusert det når det først er lovleg.

Dessutan, innføringa av dokker er i tråd med Ivar Aasen sin idé om eit skriftspråk som samsvarer med dialektane. Det er fleire andre valdrid former eg reagerer meir på, fordi dei bryt med grunntanken bak nynorsken.

Pamina skrev:

Mine elevar får ikkje skrive dokker, det vil si, eg vil ikkje at dei skal lære det. Så eg held det hemmeleg og håper dei klarer å få til de og dykk.

Det vart kanskje mindre feil om eg satt meg ned og lærte dei dokkar. Eg berre liker det ikkje.

Det minner meg om min kollega som rettar på elevane om dei skriv a-infinitiv.

Men dokker lærer du jo i ein fei: de=dokker, dykk=dokker, dykkar=dokkar. Vips. 😀

Eg kjenner også fleire som var med på 2012-revisjonen av nynorsknorma. Det var ikkje lett, for å seie det forsiktig. Alle vil jo ha si form.

Det finnes neppe noe enkeltord som har ødelagt mer for nynorsken enn "dykkar". Det formelig lyser Sylfest Strutle.

Det trur eg ikkje noko på, Bluen.

Gi meg gjerne flere!